Sır alma tezgahı nedir, ne işe yarar, kimler kullanır
Bal hasadının ilk adımı, çerçevedeki mum sırının alınmasıdır. Sır alma tezgahının bal hasat zincirinde nereye oturduğunu, nasıl çalıştığını ve kimlerin kullandığını anlatıyoruz.
Arıcılık · 5 dakika okuma
Sır alma tezgahı, bal hasadında petek gözlerini kapatan ince mum tabakasının (sır) çerçeveden alınmasında kullanılan, altında bal süzme teknesi bulunan paslanmaz çelik tezgahtır.
Ne işe yarar
- Sır alma: Arılar dolan petek gözünü ince bir mum tabakasıyla mühürler; bal süzülmeden önce bu tabaka bir bıçak veya çatalla alınmalıdır. Tezgah bu işlemin yapıldığı çalışma yüzeyidir.
- Damlayan balı ayrı toplama: Sır alınırken çerçeveden bal da damlar. Tezgahın altındaki eğimli tekne, alınan sırı bir yanda toplarken damlayan balı ayrı ve temiz şekilde süzer.
- Hasat zincirinin ilk istasyonu: Sır alınmadan çerçeve süzme makinesine girmez; tezgah, hasadın ilk ve zorunlu adımıdır.
Nasıl çalışır
Çerçeve tezgahın üzerine, çalışma yüksekliğine yaslanacak şekilde yerleştirilir. Arıcı bıçak veya sır çatalıyla petek yüzeyindeki mum kapağını sıyırır; alınan sır ve süzülen bal aşağıdaki eğimli teknede ayrışır. Tekne eğimi, balın sırdan ayrılıp bir uçta toplanmasını sağlar. Sır alınan çerçeve, süzme makinesine (ekstraktöre) hazır hale gelmiş olur.
Gövde paslanmaz çelik olduğu için gıda temaslı yüzeyde ürün tutmaz ve hasat sezonu sonunda kolay temizlenir. Çalışma yüksekliği ve tekne genişliği, uzun süren hasat vardiyasında arıcının yorulmadan çalışmasını doğrudan etkiler.
Kimler kullanır
- Ticari ve gezginci arıcılar: Sezonda çok sayıda çerçeveyi art arda işleyen, hasat hızının doğrudan verimi etkilediği işletmeler.
- Bal işleme tesisleri: Kendi arılıklarından veya anlaşmalı üreticilerden gelen çerçeveleri toplu işleyen tesisler.
- Arı yetiştiricileri birlikleri/kooperatifleri: Üyelerin hasat dönemi ortak kullandığı paylaşımlı ekipman olarak.
Nerelerde kullanılır
Bal hasat atölyesinde, süzme makinesinin hemen yanında; hasat zinciri sır alma → süzme → (opsiyonel) sır sıkma presi → mum eritme sırasını izler, bu yüzden tezgah genelde bu istasyonların başında konumlanır.
Kapasite ve seçim
- Tekne uzunluğu: Sezonda işlenecek çerçeve hacmine göre, aynı anda kaç kişinin çalışacağı da tekne uzunluğunu belirler.
- Çalışma yüksekliği: Kullanacak kişinin boyuna göre ayarlanır; yanlış yükseklik uzun vardiyada yorgunluk yaratır.
- Sır çıkışı: Alınan sırın doğrudan sır sıkma presine veya mum eritme kazanına aktarılacağı bir çıkış/kova düzeni iş akışını hızlandırır.
Sık sorulanlar
Sır alma tezgahı ile sır sıkma presi arasındaki fark nedir?
Sır alma tezgahı, sırın çerçeveden alındığı ilk istasyondur. Sır sıkma presi ise alınan sır-bal karışımını sıkıştırarak içindeki balı geri kazandırır; sıra tezgahtan sonra gelir.
Sır alma işlemi neden gerekli?
Mum kapağı alınmadan petek süzme makinesine konursa bal dışarı çıkamaz; sır alma, süzmenin ön koşuludur.
Tezgahın altındaki tekne ne işe yarar?
Sır alınırken damlayan balı sırdan ayırıp ayrı toplar; bu bal ayrıca süzme makinesine gitmeden kaybolmamış olur.
Alınan sır israf mı olur?
Hayır, sır sıkma presinden geçirilerek içindeki bal geri kazanılır, kalan kuru mum ise mum eritme kazanında değerlendirilir.
Sezonda işlediğiniz çerçeve hacmini ve kaç kişinin aynı anda çalışacağını iletin, tezgahı ölçünüze göre imal edelim.